Alkohole
Z Wikipedii
Alkohole - związki organiczne zawierające jedną lub więcej grup hydroksylowych połączonych z atomem węgla w hybrydyzacji sp3.
W języku potocznym przez "alkohol" rozumie się zazwyczaj alkohol etylowy (etanol), a napoje alkoholowe to napoje zawierające właśnie ten alkohol.
Najprostsze i najczęściej spotykane w życiu codziennym alkohole, to monohydroksylowe (zawierające jedną grupę hydroksylową w cząsteczce) pochodne alkanów o wzorze ogólnym CnH2n+1OH, noszące nazwę alkanole (m.in. metanol, etanol, propanol). Analogiczne związki organiczne, w których grupa hydroksylowa połączona jest z węglem w hybrydyzacji sp2 to fenole (hydroksylowe pochodne benzenu i innych związków aromatycznych) lub enole (hydroksylowe pochodne alkenów).
Spis treści |
[edytuj] Właściwości fizyczne
Ze względu na obecność silnie elektroujemnego atomu tlenu i związanego z nim atomu wodoru alkohole tworzą wiązania wodorowe, ulegając asocjacji w większe struktury. Niższe alkohole takie jak metanol, etanol i propanol mają niskie temperatury wrzenia i dużą lotność:
- metanol: Tw = 65°C
- etanol: Tw = 79°C
- propan-2-ol: Tw = 82°C
- propan-1-ol: Tw = 97°C
Niższe alkohole doskonale rozpuszczają się w rozpuszczalnikach polarnych (np. woda), natomiast wyższe lepiej rozpuszczają się w rozpuszczalnikach niepolarnych (przeważa część hydrofobowa). Obowiązuje zasada podobne rozpuszcza się w podobnym.
[edytuj] Rzędowość alkoholi
Rzędowość alkoholu jest równa rzędowości atomu węgla, z którym połączona jest grupa hydroksylowa.
[edytuj] Klasyfikacja alkoholi
- monohydroksylowe (jednowodorotlenowe)
- alkanole, np.: metanol, etanol
- alkenole, np. alkohol allilowy
- alkinole, np. alkohol propargilowy
- alkohole cykliczne, np. cykloheksanol
- alkohole aromatyczne, zawierają one grupę -OH przy łańcuchu bocznym - nie przy pierścieniu aromatycznym, np. alkohol benzylowy
- polihydroksylowe (wielowodorotlenowe)
[edytuj] Metody otrzymywania alkoholi
- hydroliza halogenków alkilów
- hydratacja alkenów (zachodzi w środowisku kwaśnym), np.:
- redukcja:
- aldehydów (tylko alkohole I-rzędowe), np.:
- ketonów (tylko alkohole II-rzędowe)
- kwasów karboksylowych, zwłaszcza wyższych kw. tłuszczowych, łatwo dostępnych
- aldehydów (tylko alkohole I-rzędowe), np.:
Do redukcji używa się m.im. nast. związków:
- metody selektywne (są to metody swoiste dla poszczególnych alkoholi)
[edytuj] Właściwości chemiczne alkoholi
Najważniejsze reakcje alkoholi:
- z metalami aktywnymi - tworzą się alkoholany
- katalityczna dehydratacja (odwodnienie)
- estryfikacja - reakcja z kwasami organicznymi bądź nieorganicznymi, powstają estry
- utlenianie - w podwyższonej temperaturze tlenek miedzi(II) utlenia alkohole pierwszorzędowe do aldehydów, a drugorzędowe do ketonów:
-
- R-CH2OH + CuO → R-CH═O + Cu + H2O
-
- R-CHOH-R + CuO → R-CO-R + Cu + H2O
-
- Alkohole trzeciorzędowe nie reagują z tlenkiem miedzi(II).
[edytuj] Zastosowania
Spośród alkoholi największe znaczenie gospodarcze mają metanol i etanol
[edytuj] Metanol
- rozpuszczalnik (rozpuszczają się w nim tłuszcze, żywice i pokosty)
- przemysł farmaceutyczny
- paliwo
- przemysł chemiczny.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Metanol.[edytuj] Etanol
- przemysł spożywczy
- paliwo napędowe.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Etanol.[edytuj] Nomenklatura
Nazywanie alkoholi wodorotlenkami jest niepoprawne, ponieważ w wodorotlenkach między grupą -OH, a atomem pierwiastka (najczęściej metalu) występuje wiązanie jonowe, natomiast w alkoholach między grupą -OH, a atomem węgla występuje wiązanie kowalencyjne.
[edytuj] Nazwy systematyczne
Nazwy alkoholi tworzy się poprzez dodanie końcówki -ol z odpowiednim lokantem do nazwy macierzystego związku. Stara nomenklatura polegała na użyciu słowa alkohol i dodaniu nazwy alkilu w formie przymiotnikowej.
 metanol, alkohol metylowy |
 propan-2-ol, 2-propanol, izopropanol, alkohol izopropylowy |
 propan-1-ol, n-propanol, alkohol n-propylowy |
 butano-2,3-diol |
[edytuj] Etymologia
Słowo "alkohol" prawdopodobnie pochodzi z języka arabskiego, od słów al ghul (zły duch)[potrzebne źródło].
[edytuj] Zobacz też
| ONZ: Izrael najpierw ewakuował Palestyńczyków, a potem ich ostrzelał |
|
Przynajmniej 30 Palestyńczyków zginęło w Strefie Gazy w ostrzale domu, do którego zostali wcześniej ewakuowani przez izraelskich żołnierzy - wynika z raportu ONZ.
|
| "Nie myślałem, że minister się tak prostytuuje" |
|
Posłanka PiS Grażyna Gęsicka, wzywając rząd do odpowiedzialności za niewykorzystanie funduszy unijnych manipuluje opinią publiczną - ocenił w TVN24 poseł PO Janusz Palikot.
|
| Wypadek na drodze Wrocław-Legnica |
|
Jedna osoba została ranna w wyniku wypadku, do którego doszło w piątek wieczorem niedaleko miejscowości Mazurowice (Dolnośląskie). Droga krajowa nr 94 Wrocław - Legnica została całkowicie zablokowana.
|
| Omar Faris: Niech Izrael opuści nasze ziemie |
|
- Niech Izrael opuści nasze ziemie, a gwarantujemy, że ani jedna rakieta nie spadnie na ich ziemie - mówił przewodniczący Palestyńskiej Koalicji na rzecz Prawa do Powrotu Omar Faris, gość CZATerii w INTERIA.PL.
|
| Juszczenko: Konflikt gazowy był zaplanowany |
|
Ukraina pozwoli rosyjskim obserwatorom na wjazd na jej terytorium w celu nadzorowania tranzytu rosyjskiego gazu do Europy - poinformował prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko po spotkaniu z czeskim premierem Mirkiem Topolankiem w Kijowie.
|