1930

Z Wikipedii

Brak wersji przejrzanej

Skocz do: nawigacji, szukaj

rok 1930 / MCMXXX XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1928 « 1929 « 1930 » 1931 » 1932

Spis treści

1 Wydarzenia w Polsce
2 Wydarzenia na świecie
3 Urodzili się
4 Zmarli
5 Zdarzenia astronomiczne
6 Nagrody Nobla
7 Zobacz też
8 Święta ruchome

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

styczeń – uruchomienie fabryki nawozów sztucznych w Mościcach (Państwowa Fabryka Związków Azotowych).
15 stycznia – otwarcie radiowej rozgłośni regionalnej we Lwowie (szósta rozgłośnia w kraju).
1 lutego
- uruchomiono stałą linię telefoniczną łączącą Polskę z Nowym Jorkiem.
- otwarcie radiowej rozgłośni regionalnej w Łodzi (siódma rozgłośnia w kraju).
luty – w Warszawie powstał Ukraiński Instytut Naukowy.
17 marca – układ handlowy z Niemcami (osłabienie wojny celnej).
29 marca – utworzono pierwszy rząd Walerego Sławka.
1 kwietnia – otwarcie pierwszej regularnej linii polskiej marynarki handlowej.
1 czerwca
- w Warszawie na Pradze zainaugurowano pierwszy w II Rzeczypospolitej sobór Polskiej Cerkwi Prawosławnej.
- otwarto Obserwatorium Morskie Państwowego Instytutu Meteorologicznego w Gdyni.
9 czerwca – w Polsce gościł minister spraw zagranicznych Włoch Dino Grandi.
26-29 czerwca – w Poznaniu odbywał się Krajowy Kongres Eucharystyczny.
13 lipca – na fregacie Dar Pomorza została podniesiona biało-czerwona bandera.
lipiec – akcje zbrojne nacjonalistów ukraińskich (wschodnia Małopolska).
25 sierpnia – utworzono rząd Józefa Piłsudskiego.
29 sierpnia – rozwiązanie Sejmu i Senatu.
16 listopada – Wybory brzeskie - przedterminowe wybory do Sejmu RP. Aresztowanie przywódców Centrolewu i osadzenie ich w więzieniu wojskowym w Brześciu nad Bugiem na czas wyborów.
23 listopada – przedterminowe wybory do Senatu RP.
listopad – w Warszawie powstała Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna.
4 grudnia – utworzono drugi rząd Walerego Sławka.
Powstała pierwsza elektrownia w Jaworznie. W następnych latach powstaną jeszcze dwie elektrownie.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

6 stycznia – pierwsza podróż samochodem z silnikiem diesla z Indianapolis w stanie Indiana do Nowego Jorku została ukończona.
13 stycznia – po raz pierwszy Myszka Miki wystąpiła jako bohaterka komiksu.
21 stycznia-22 kwietnia – w Londynie odbyła się konferencja wielkich mocarstw będąca próbą ograniczenia zbrojeń morskich.
26 stycznia – dzień ten został ogłoszony przez Indyjski Kongres Narodowy – dniem niepodległości Indii (Purna Słaraj – Całkowitej Niepodległości).
30 stycznia – wystartowała pierwsza radiosonda z Pawłowska w ZSRR.
31 stycznia – kompania 3M wprowadziła do sprzedaży taśmę samoprzylepną (ang. Scotch Tape).
18 lutego – odkrycie Plutona przez amerykańskiego astronoma Clayde'a Tombaugha.
2 marca – Mahatma Gandhi poinformował Brytyjskiego Gubernatora Generalnego i Wicekróla Indii o planowanym obywatelskim proteście i nieposłuszeństwie względem władz kolonialnych. W dziewięć dni później rozpoczęły się protesty i obywatelskie nieposłuszeństwo.
5 marca – duński malarz Einar Wegener przeszedł chirurgiczną operację zmiany płci i odtąd nazywał się jako kobieta Lili Elbe – była to pierwsza osoba na świecie, która chirurgicznie zmieniła płeć.
6 marca – w Springfield w stanie Massachusetts po raz pierwszy znalazły się w sprzedaży zamrożone artykuły spożywcze.
8 marca – były prezydent USA i piastujący funkcję Prezesa Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych William H. Taft zmarł w Waszyngtonie.
12 marca – Mahatma Gandhi wraz z 78 osobami towarzyszącymi, rozpoczął dwustu milowy marsz protestu w kierunku oceanu, by zaprotestować przeciwko monopolowi brytyjskiemu na sól. Po drodze coraz więcej ludzi zaczęło dołączać do „Marszu Solnego”, który zakończył się 5 kwietnia (Salt Satyagraha).
28 marca – w Turcji zmieniono nazwy miast Konstantynopola i Angory, odpowiednio na Stambuł i Ankara.
29 marca – Heinrich Brüning zostaje mianowany Kanclerzem Niemiec.
31 marca – wszedł w życie Kodeks Haysa (ang. United States Motion Picture Production Code of 1930), który narzucał ścisłe wytyczne co do traktowania scen dotyczących seksu, zbrodni, religii i przemocy w filmach amerykańskich. Kodeks ten obowiązywał wytwórnie filmowe w USA przez następne czterdzieści lat.
4 kwietnia – powstała Komunistyczna Partia Panamy.
5 kwietnia – w akcie obywatelskiego nieposłuszeństwa, poprzez marsz w kierunku oceanu i potem wyrób soli, Mahatma Gandhi złamał brytyjskie prawo kolonialne.
17 kwietnia – naukowcy z koncernu DuPont wynaleźli neopren.
18 kwietnia
- rozpoczęła się zbrojna rebelia w mieście Ćottogram przeciw brytyjskim władzom kolonialnym.
- Radio BBC w swym serwisie informacyjnym z Londynu doniosło, popełniając gafę, że obecnie nie ma wiadomości.
21 kwietnia
- pożar w więzieniu w stolicy stanu Ohio w mieście Columbus pozbawił życia 320 osób.
- w ZSRR linia kolejowa łącząca region Turkiestanu z Syberią została oddana do użytku (ros. Турксиб).
22 kwietnia – podpisanie traktatu londyńskiego (zobowiązywał 5 mocarstw morskich do utrzymywania tonażu flot wojennych w poszczególnych klasach okrętów na określonym poziomie do roku 1936).
28 kwietnia – w Independence w stanie Kansas, po raz pierwszy w historii gry baseball odbył się mecz w nocy.
4 maja – aresztowanie przez Anglików Mahatmy Gandhiego.
6 maja – trzęsienie ziemi o sile 7,3 w skali Richtera w Iranie pozbawiło życia 4 tys. osób.
15 maja - Ellen Church jako pierwsza stewardesa obsługiwała pasażerów na pokładzie trzy silnikowego Boeinga w czasie lotu z Oakland do Chicago.
16 maja – Rafael Leonidas Trujillo został wybrany prezydentem Dominikany.
17 maja – premier Francji André Tardieu podjął decyzję wycofania pozostających oddziałów armii francuskiej z Nadrenii. Odziały te zostały wycofane z terytorium Niemiec do 30 czerwca 1930 r.
20 maja – radziecki filmowiec Siergiej Eisenstein przybył do Nowego Jorku.
24 maja – angielska pilotka Amy Johnson wylądowała w Darwin w Australii. Była pierwszą kobietą, która samotnie przeleciała z Anglii do Australii – wystartowała 5 maja i pokonała 17700 km (11000 mil).
30 maja
- Siergiej Eisenstein przybył do Hollywood by rozpocząć współpracę z wytwórnią filmową Paramount Pictures, jednak w październiku ze względu na różnice ideologiczne radziecki filmowiec zrezygnował ze współpracy z wytwórnią.
- William "Red" Hill Sr., kanadyjski śmiałek, dokonał sławnego pięciogodzinnego spływu w stalowej beczce rzeką Niagarą.
9 czerwca – dziennikarz gazety Chicago Tribune Jake Lingle został zastrzelony, gazeta wyznaczyła nagrodę 55 tys. dolarów za informację pozwalającą schwytać sprawców. Później okazało się że dziennikarz współpracował z Mafią.
17 czerwca – prezydent USA Herbert Hoover podpisał ustawę (ang. Smoot-Hawley Tariff Act), która podnosiła cło na ponad 20 tys. artykułów importowanych do USA. Amerykański eksport i import zmniejszył się o ponad połowę. W opinii niektórych ekonomistów ustawa ta była częściowo odpowiedzialna za ostrość wielkiego kryzysu.
21 czerwca – we Francji rozpoczął się przymusowy pobór do wojska na jeden rok.
5 lipca – odbyła się Siódma Konferencja Biskupów Anglikańskich (ang. Seventh Lambeth Conference). Biskupi zaaprobowali w ograniczonych okolicznościach użycie sztucznych środków antykoncepcyjnych – co było kontrowersyjną ale i nowatorską zmianą poglądów wśród wyznawców różnych odłamów chrześcijaństwa.
7 lipca
- ulicami Helsinek maszerowali przedstawiciele faszystowskiego ruchu politycznego w Finlandii – Lapuan liike.
- rozpoczęła się budowa zapory wodnej na rzece Kolorado w USA – Boulder Dam, później nazwanej Zaporą Hoovera (ang. Hoover Dam).
9 lipca – wielka katastrofa górnicza w kopalni węgla kamiennego "Wenceslaus" w miejscowości Hausdorf obecnie Jugów w której, zginęło 151 górników.
13 lipca – w stolicy Urugwaju - Montevideo rozpoczęły się pierwsze Mistrzostwa Świata w piłce nożnej. Napastnik francuski Lucien Laurent, zdobył pierwszą bramkę w historii mistrzostw świata w meczu z Meksykiem, wygranym przez Francuzów 4:1.
28 lipca – Richard Bennett pokonał Williama Lyona Mackenzie Kinga w wyborach federalnych i został premierem Kanady.
30 lipca – w finale pierwszych Mistrzostw Świata w piłce nożnej Urugwaj pokonał Argentynę 4:2.
7 sierpnia – z ramienia Progresywno-Konserwatywnej Partii Kanady Richard Bennett objął stanowisko premiera – jako jedenasty premier Kanady.
10 sierpnia – odbyła się pierwsza oficjalna podróż prezydenta RP Ignacego Mościckiego za granicę.
12 sierpnia – oddziały tureckiej armii wkroczyły na teren Persji by zwalczać kurdyjskich powstańców.
27 sierpnia – wojskowa junta przejęła władzę w Peru.
6 września – José Félix Uriburu stanął na czele udanego wojskowego przewrotu w Argentynie.
8 września – kompania 3M wprowadziła do sprzedaży przeźroczystą taśmę samoprzylepną.
14 września – Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (NSDAP) zdobyła 107 miejsc w Niemieckim Parlamencie, co stanowiło 18,3 % głosów oddanych w parlamentarnych wyborach, była drugą pod względem wielkości partią w parlamencie.
20 września – dwaj biskupi Syromalankarskiego Kościóła katolickiego zostali uznani przez Rzym za biskupów katolickich.
5 października – w swej dziewiczej podróży do Indii, brytyjski sterowiec R101 rozbił się nad Francją – zginęło 48 osób.
24 października – w Brazylii doszło do krwawego zamachu stanu w wyniku którego władzę prezydencką przejął Getúlio Dornelles Vargas.
2 listopada – Hajle Selasje I został koronowany cesarzem Etiopii.
25 listopada – trzęsienie ziemi na półwyspie Izu w Japonii pozbawiło życia 223 osoby i zniszczyło 650 budynków.
grudzień – w Turcji kobiety uzyskały prawo do głosowania.
2 grudnia – Wielki kryzys: Prezydent USA Herbert Hoover wystąpił w Kongresie o przyznanie 150 milionów dolarów na roboty publiczne, by stworzyć nowe miejsca pracy i pobudzić ekonomię.
19 grudnia – na wyspie Jawa w Indonezji doszło do erupcji wulkanu Merapi – 1 300 osób straciło życie.
28 grudnia
- księstwo Luksemburg udzieliło zezwolenia Radiu Luxembourg na rozpoczęcie działalności. W latach 50. i 60. Radio Luxembourg było jedyną radiostacją komercyjną, nadającą po angielsku swoje programy na Europę i jedyną nadającą rock and rolla.
- Mahatma Gandhi udał się do Wielkiej Brytanii by negocjować z rządem brytyjskim.
29 grudnia – Muhammad Ikbal w programowym przemówieniu do członków Ligi Muzułmańskiej w Allahabadzie, przedstawił koncepcję oddzielnego państwa muzułmańskiego – późniejszego Pakistanu.
Ostatni przedstawiciel gatunku Giant aye-aye zdechł i gatunek tego palczaka wymarł.
Liczba ludności w Europie stanowiła 38 % populacji świata.